Hatay; liman faaliyetleri, demir-çelik sektörü, akaryakıt depolama tesisleri, kimyasal üretim, gıda sanayi, lojistik merkezleri ve enerji tesisleriyle Türkiye’nin en hareketli ticaret bölgelerinden biridir. Bu yoğun sanayi yapısı, patlayıcı atmosfer oluşabilecek birçok işletmeyi barındırdığından Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD), Hatay’da işletmeler için kritik bir gerekliliktir.

PKD, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında hazırlanması zorunlu olan, işyerindeki patlayıcı ortam risklerini ortaya koyan teknik bir dökümandır.

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Nedir?

PKD; işletmede patlayıcı gaz, buhar, sis veya toz oluşma ihtimali bulunan tüm alanların incelenerek risklerin analiz edildiği ve alınması gereken önlemlerin belirlendiği ayrıntılı bir dokümandır.

Bu doküman;

• Patlayıcı ortamların Zone 0–1–2 (gaz) ve Zone 20–21–22 (toz) olarak sınıflandırılmasını,
• Ateşleme kaynaklarının tespit edilmesini,
• EX-Proof ekipman kullanım gerekliliklerini,
• Çalışanların korunması için prosedür ve talimatların oluşturulmasını,
• Patlama risklerinin minimuma indirilmesini

kapsayan detaylı bir teknik çalışma sunar.

Hatay ve İlçelerinde PKD Neden Daha Fazla Önem Taşır?

4

Hatay’ın sanayi yapısı, PKD’yi zorunluluk olmaktan çıkarıp hayati bir güvenlik ihtiyacı hâline getirmektedir.

1. İskenderun Körfezi’nde Yoğun Sanayi ve Liman Faaliyetleri

İskenderun – Payas – Dörtyol hattı, Türkiye’nin en büyük ağır sanayi bölgelerinden biridir.
Burada bulunan:

• Demir-çelik fabrikaları
• Akaryakıt depolama tesisleri
• Liman işletmeleri
• Kimyasal üretim tesisleri

yüksek patlayıcı atmosfer riski taşır.

2. Akaryakıt Tesislerinin Yoğunluğu (Dörtyol – Payas – İskenderun)

Hatay, özellikle liman bölgesinde çok sayıda yakıt tesisi ve dolum merkezi barındırır.
Bu işletmeler PKD’siz faaliyet gösteremez.

3. Depolama ve Lojistik Merkezleri

Reyhanlı, Kırıkhan ve Antakya bölgelerinde depolama tesisleri yoğunlaşmıştır.
Kimyasal, tarım ürünü ve yakıt depolama alanları patlama riski taşır.

4. Gıda ve Tarım Sanayi (Samandağ – Altınözü – Kırıkhan)

Un, yem, zeytin yağı ve baharat işleme tesisleri toz patlamaları açısından yüksek risk grubundadır.

5. Enerji ve Doğalgaz Tesisleri

Hassa, Dörtyol ve Erzin çevresinde enerji altyapısı yoğunlaşmıştır.

Hangi İşletmeler PKD Hazırlamak Zorundadır?

Hatay’da aşağıdaki işletmelerde PKD hazırlanması zorunludur:

• Akaryakıt istasyonları
• Lojistik depoları
• LPG dolum tesisleri
• Kimyasal depolama alanları
• Boya, tiner, solvent kullanılan işletmeler
• Un, buğday ve tahıl işleme tesisleri
• Demir-çelik üretim alanları
• Fırınlar (endüstriyel)
• Doğalgazlı üretim tesisleri
• Oto servisleri ve oto boya atölyeleri
• Liman yakıt tankları ve kimyasal depolama sahaları

Eğer işletmede yanıcı gaz, sıvı, buhar veya toz oluşuyorsa PKD mutlaka hazırlanmalıdır.

Hatay’da PKD Hazırlamanın İşletmelere Sağladığı Faydalar

1. Yasal Yaptırımlardan Korur

Denetimlerde PKD’nin bulunmaması yüksek idari para cezasına neden olur.
Ayrıca riskli işletmelerde faaliyet durdurmaya kadar giden yaptırımlar vardır.

2. Patlama Riskini Sıfıra Yaklaştırır

PKD, işletmede oluşabilecek tüm patlayıcı ortamları analiz eder ve önleyici tedbirler getirir.

3. İşletme Verimliliğini Artırır

Daha güvenli ekipman, düzenli bakım ve iyi planlanmış iş akışı üretim kesintilerini azaltır.

4. Çalışan Güvenliğini Maksimuma Çıkarır

Patlama kaynaklı iş kazalarının önüne geçilir.

5. Sigorta ve Denetim Süreçlerinde Avantaj Sağlar

Güvenlik standartlarını yerine getiren işletmeler sigorta maliyetlerinde avantaj elde eder.

PKD Hazırlama Süreci Nasıl İşler?

Uzman ekiplerle hazırlanan PKD şu aşamalardan oluşur:

1. İşletme Keşfi ve Risk Tespiti

Tesisin tüm alanları yerinde incelenir.

2. Patlayıcı Atmosfer Zonlarının Belirlenmesi

• Zone 0 / Zone 1 / Zone 2 – Gaz patlamaları
• Zone 20 / Zone 21 / Zone 22 – Toz patlamaları

alanları oluşturulur.

3. Ateşleme Kaynaklarının Analizi

Elektrik panoları, motorlar, statik elektrik, sıcak yüzeyler ve mekanik kıvılcımlar detaylandırılır.

4. EX-Proof Ekipman Gereklilikleri

Hangi alanlarda hangi ekipmanların kullanılacağı belirlenir.

5. Çalışma Talimatları ve Eğitim Planı

Çalışanların güvenliği için gerekli prosedürler oluşturulur.

Hatay’da Denetimlerde PKD Neden İlk Sıralarda Sorulur?

Hatay, özellikle İskenderun Körfezi çevresinde Türkiye’nin en riskli sanayi bölgelerinden biridir.
Bu nedenle müfettişler denetimlerde ilk olarak:

• PKD’nin varlığı
• Güncelliği
• Zon planlarının hazırlanıp hazırlanmadığı
• EX-Proof ekipman uygunluğu
• Patlamaya karşı önlemlerin uygulanıp uygulanmadığı

kriterlerini kontrol eder.

Sonuç: PKD, Hatay’daki İşletmeler İçin Hayati Öneme Sahiptir

Hatay ve tüm ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için Patlamadan Korunma Dokümanı, insan hayatını, işletme güvenliğini ve üretim sürekliliğini koruyan vazgeçilmez bir unsurdur.

Doğru hazırlanmış bir PKD:
✔ Patlama risklerini en aza indirir
✔ Denetimlerde tam uyumluluk sağlar
✔ İş güvenliğini artırır
✔ İşletme itibarını güçlendirir