Çankırı, özellikle tuz üretimi, gıda işleme, tarım ürünleri depolama, kimyasal kullanımının yoğun olduğu tesisler, atölyeler ve küçük ölçekli sanayi işletmeleri ile gelişen bir üretim bölgesidir. Başta Çankırı Merkez, Ilgaz, Çerkeş, Eldivan, Kurşunlu, Orta, Kızılırmak, Şabanözü, Yapraklı, Bayramören ve Atkaracalar ilçeleri olmak üzere şehrin birçok noktasında patlamaya yönelik riskler taşıyan işletmeler bulunmaktadır.

Bu işletmelerde kullanılan kimyasallar, solventler, patlayıcı tozlar, gazlar ve ateşleme kaynakları nedeniyle Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hem yasal bir zorunluluk hem de risk yönetiminin en önemli adımlarından biridir.

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Nedir?

PKD, işyerlerinde patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan tüm alanlarda yapılan teknik incelemeleri, risk analizlerini, tehlikeli bölgelerin sınıflandırılmasını ve alınması gereken güvenlik önlemlerinin tamamını içeren resmi bir dokümandır.

PKD şu temel öğeleri kapsar:

• Patlayıcı ortam oluşabilecek alanların ATEX zone sınıflandırması
• Tesis içerisindeki yanıcı gaz, buhar ve tozların analizi
• Olası ateşleme kaynaklarının belirlenmesi
• Teknik ve organizasyonel güvenlik önlemlerinin planlanması
• ATEX uygunluklu ekipmanların doğrulanması
• Risk değerlendirme raporları
• Acil durum prosedürleri ve ekipman yerleşimleri

PKD, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince zorunludur.

Çankırı ve İlçelerinde PKD’nin Zorunlu Olduğu Başlıca İşletmeler

Çankırı’nın sanayi yapısı gereği birçok işletme ateşleyici veya yanıcı madde kullanmaktadır. Bu nedenle PKD gerektiren sektörel alanlar oldukça çeşitlidir.

PKD Gerektiren Sektörler

• Gıda üretim tesisleri, un değirmenleri, yem fabrikaları
• Tuz işleme tesisleri ve depoları (Çankırı’da yaygındır)
• Kimyasal madde üretimi ve depolama alanları
• Ahşap işleme, mobilya ve talaş oluşan atölyeler
• Boya ve solvent kullanılan imalathaneler
• Tarım ürünleri depolama siloları
• Akaryakıt istasyonları, LPG dolum tesisleri
• Metal işleme ve kaplama tesisleri
• Elektrik panosu ve kazan dairesine sahip tüm işletmeler
• Otomotiv bakım servisleri ve akaryakıt buharı oluşabilecek yerler

Özellikle Çerkeş OSB ve Şabanözü sanayi bölgeleri, denetimlerin sıkça yapıldığı yüksek riskli bölgeler arasındadır.

PKD’nin İşletmeler Açısından Önemi

1. Yasal Cezalardan ve İş Durdurmadan Korur

PKD bulunmayan işletmeler yüksek para cezaları ile karşılaşır.
Ayrıca ciddi risk varsa üretim durdurma kararı uygulanabilir.

2. Patlama ve Yangın Risklerini Bilimsel Olarak Azaltır

Yanıcı gaz, buhar ve tozların analiz edilmesi; olası patlama risklerini minimuma indirir.

3. Çalışan Sağlığını ve İş Güvenliğini Artırır

Riskli alanlarda çalışanlar için özel güvenlik önlemleri belirlenir ve güvenli çalışma kültürü oluşur.

4. Sigorta İşlemlerinde Kolaylık Sağlar

PKD’si olan işletmeler, sigorta tarafından daha düşük primlerle ödüllendirilir.

5. Üretim Kaybını ve Ekonomik Zararı Önler

Olası bir patlama, işletme için hem uzun süreli durmaya hem de büyük mali kayıplara neden olur.
PKD, bu riskleri önceden tespit ederek maliyet tasarrufu sağlar.

Çankırı’da PKD Hazırlama Süreci Nasıl İşler?

1. İşletme İncelemesi ve Tehlike Tespiti

Uzman ekipler sahada fiziki gözlem yapar ve kullanılan tüm yanıcı maddeler incelenir.

2. Tehlikeli Alan (Zone) Sınıflandırması

ATEX standartlarına göre Zone 0-1-2 veya Zone 20-21-22 sınıflandırması yapılır.

3. Ateşleme Kaynaklarının Analizi

Elektrik sistemleri, mekanik sürtünmeler, sıcak yüzeyler, statik elektrik ve diğer riskler raporlanır.

4. Teknik Önlemlerin Belirlenmesi

• Havalandırma sistemlerinin iyileştirilmesi
• Topraklama ve statik elektrik kontrolü
• ATEX sertifikalı ekipman önerileri
• Çalışma prosedürleri ve izin sistemleri

5. PKD’nin Hazırlanması

Tüm veriler birleştirilerek işletmeye özel, kapsamlı bir Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlanır.

Çankırı’da PKD Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

• ATEX konusunda uzman mühendis kadrosu
• Saha incelemesi yapmadan rapor düzenlemeyen firmalar
• Hazır şablon yerine işletmeye özel PKD hazırlanması
• Çankırı sektörlerine hakim bir danışmanlık ekibi
• Rapor sonrası eğitim ve danışmanlık desteği

Bu kriterler, hazırlanan PKD’nin hem yasal hem de teknik olarak geçerli bir doküman olmasını sağlar.

Sonuç: Çankırı ve İlçelerinde PKD Hazırlamak Güvenliğin Temel Taşıdır

Çankırı’da faaliyet gösteren her işletme için Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) sadece bir yasal yükümlülük değil; çalışan sağlığını koruyan, üretim devamlılığını sağlayan ve işletme güvenliğini artıran en önemli güvenlik yatırımının bir parçasıdır.

Doğru hazırlanan bir PKD;
✔ Patlama riskini ortadan kaldırır
✔ Cezaları ve mali kayıpları önler
✔ İşletmenin marka değerini yükseltir
✔ Çalışan güvenliğini maksimuma çıkarır