Hakkari, enerji tesisleri, akaryakıt istasyonları, gıda üretim tesisleri, depolama alanları ve özellikle bölgenin stratejik konumu nedeniyle yoğun yakıt tüketiminin olduğu bir şehir olarak patlayıcı ortam riski taşıyan birçok işletmeye ev sahipliği yapmaktadır. Bu nedenle Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD), bölgedeki iş yerleri için hayati bir zorunluluk hâline gelmiştir.

PKD, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında; patlayıcı gaz, buhar, toz veya kimyasal maddelerin bulunduğu tüm işletmelerde hazırlanması gereken teknik bir güvenlik dokümanıdır. Hakkari’deki tehlikeli sınıf işletme yoğunluğu düşünüldüğünde, PKD’nin önemi daha da artmaktadır.

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Nedir?

PKD; işyerinde oluşabilecek patlayıcı ortamları belirleyen, riskleri analiz eden ve uygun önlemleri tanımlayan uzmanlık gerektiren bir rapordur.

Bu doküman;

• Patlayıcı atmosfer ihtimali olan alanların zonlara ayrılması,
• Ateşleme kaynaklarının tespiti,
• Riskleri azaltmak için alınacak tedbirlerin belirlenmesi,
• EX-Proof ekipman gerekliliklerinin ortaya konması,
• Çalışanların korunmasına yönelik prosedürlerin oluşturulması

gibi temel adımları içerir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği PKD, zorunludur ve eksikliği durumunda ağır yaptırımlar söz konusudur.

Hakkari ve İlçelerinde Neden PKD Daha Kritik?

4

Hakkari’nin ekonomik yapısı ve bölgesel ihtiyaçları sebebiyle, birçok işletme yüksek patlama riski taşıyan ortamlarda faaliyet göstermektedir.

1. Akaryakıt ve LPG İstasyonlarının Yoğunluğu (Hakkari Merkez – Yüksekova)

Bölgede yakıt tüketimi yoğun olduğundan istasyon sayısı fazladır.
Yakıt buharları patlayıcı atmosfer oluşturabileceği için PKD zorunludur.

2. Depolama ve Lojistik Tesisleri

Sınır kapısı ticareti nedeniyle depolama alanları ve nakliye tesisleri önemli bir risk grubundadır.

3. Gıda Üretim ve Tahıl İşleme İşletmeleri (Yüksekova – Şemdinli)

Un, yem, tahıl tozlarının oluşturduğu toz patlaması riski, PKD gerekliliğini artırır.

4. Oto Servisleri, Boya Üniteleri, Kimyasal Kullanılan Atölyeler

Boya, tiner, solvent içeren tüm alanlar patlayıcı atmosfere yol açabilir.

Hangi İşletmeler PKD Hazırlamak Zorundadır?

Hakkari ve ilçelerinde aşağıdaki işletmelerin PKD hazırlaması yasal zorunluluktur:

• Akaryakıt ve LPG istasyonları
• Un, yem, tahıl depoları
• Kimyasal depolama alanları
• Fırınlar (endüstriyel)
• Boya ve tiner kullanılan işletmeler
• Doğalgaz kullanılan üretim tesisleri
• Maden ve taş ocağı ekipman bölgeleri
• Patlayıcı madde depoları
• Oto servisleri ve oto boya atölyeleri
• İş makinesi bakım/gres/solvent alanları

Bir işletmede yanıcı gaz, sıvı veya toz bulunuyorsa PKD mutlaka hazırlanmalıdır.

PKD’nin Hakkari’de İşletmelere Sağladığı Avantajlar

1. Yasal Yükümlülüklerin Eksiksiz Karşılanması

Denetimlerde ilk bakılan belge PKD’dir.
Eksikliği hâlinde yüksek idari para cezası uygulanır.

2. Patlama Risklerinin Azaltılması

PKD sayesinde patlayıcı atmosfer bölgeleri belirlenir ve gerekli güvenlik önlemleri alınır.

3. İş Kazalarını Engeller ve Çalışan Güvenliğini Artırır

Patlamaya neden olabilecek tüm kaynaklar analiz edilir, risk minimuma indirilir.

4. İşletme Sürekliliğini Güvence Altına Alır

Arızalar, ekipman hasarı ve üretimin durması gibi riskler azalır.

PKD Hazırlama Süreci Nasıldır?

1. İşletme Keşfi ve Risk Analizi

Tüm üretim alanları, depolar ve prosesler yerinde incelenir.

2. Patlayıcı Ortam Zonlarının Belirlenmesi

• Zone 0 – 1 – 2 (Gaz)
• Zone 20 – 21 – 22 (Toz)
  olarak sınıflandırılır.

3. Ateşleme Kaynaklarının Tespiti

• Elektrikli ekipman
• Statik elektrik
• Mekanik kıvılcımlar
• Yüzey sıcaklıkları

detaylı olarak analiz edilir.

4. EX-Proof Gerekliliklerinin Yazılması

Hangi alanlarda hangi ekipmanların kullanılacağı belirlenir.

5. Acil Durum Prosedürleri ve Eğitimlerin Planlanması

Çalışanların bilgilendirilmesi, tatbikatlar ve koruyucu tedbirler oluşturulur.

Hakkari’de Denetimlerde PKD Neden İlk Sırada Kontrol Edilir?

Hakkari, tehlikeli sınıf işletmelerin yoğun olduğu bir ildir.
Bu nedenle müfettişlerin ilk sorguladığı doküman PKD’dir.

Denetimlerde şu maddeler incelenir:

• PKD’nin olup olmadığı
• Güncel olup olmadığı
• Zon haritalarının hazırlanıp hazırlanmadığı
• EX-Proof uygunluğu
• Çalışanlara gerekli eğitimlerin verilip verilmediği

Eksik PKD, işletmeler için ciddi risk oluşturur.

Sonuç: PKD, Hakkari’deki İşletmeler İçin Vazgeçilmez Bir Güvenlik Dokümanıdır

Hakkari ve tüm ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için Patlamadan Korunma Dokümanı, hem yasal olarak zorunlu hem de insan hayatını koruyan bir güvenlik kalkanıdır.

Doğru hazırlanmış bir PKD:
✔ Patlama risklerini ortadan kaldırır
✔ Denetimlerde tam uyum sağlar
✔ İşletme güvenilirliğini artırır
✔ Çalışan sağlığını korur