Gaziantep; sanayi üretimi, tekstil, gıda, kimya, plastik, mobilya, metal işleme, depolama ve taşımacılık gibi sektörlerin Türkiye’de en yoğun olduğu şehirlerden biridir. Özellikle Gaziantep Organize Sanayi Bölgesi (GAOSB), şehirdeki işletmelerin büyük bölümünü barındırır ve bu işletmelerin çoğunda yanıcı – parlayıcı maddeler kullanılmaktadır.

Bu nedenle Gaziantep ve ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hazırlamak hem yasal bir zorunluluk, hem de işletmenin risklerini kontrol altına almak için hayati bir gerekliliktir.

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Nedir?

Patlamadan Korunma Dokümanı, işletmede oluşabilecek patlayıcı ortamların tespiti, ATEX bölgelerinin sınıflandırılması, risklerin analiz edilmesi ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla hazırlanan resmi bir belgedir.

PKD kapsamında:

• Patlayıcı ortam analizi (gaz, buhar, toz, solvent vb.)
• ATEX Zone sınıflandırması (0-1-2 / 20-21-22)
• Kimyasal risk değerlendirmesi
• Kullanılan ekipmanların ATEX uygunluğu
• Proseslerin güvenlik analizi
• Teknik ve organizasyonel önlemler
• Acil durum planları

bilimsel olarak ortaya konur.

Gaziantep ve İlçelerinde PKD Neden Çok Daha Önemli?

1. Yoğun Sanayi ve Çeşitli Sektör Riskleri

GAOSB Türkiye’nin en büyük sanayi bölgelerinden biridir. Burada:

• Tekstil,
• Plastik,
• Kimya,
• Metal işleme,
• Gıda üretimi,
• Ayakkabı ve kauçuk,
• Ambalaj,
• Enerji ve depolama tesisleri
  bulunmaktadır.

Bu sektörlerde patlayıcı gazlar, solventler, yanıcı tozlar ve parlayıcı maddeler yoğun şekilde kullanıldığından patlama riski yüksektir.

2. Toz Patlaması Gaziantep’te Sık Görülen Bir Risk

Gaziantep; un, baharat, yem, plastik granül, kimyasal toz ve tekstil liflerinin yoğun kullanıldığı bir şehirdir.
Bu maddeler ATEX toz patlaması açısından en riskli materyaller arasındadır.

PKD, özellikle bu işletmelerde patlamaların önlenmesi için kritik öneme sahiptir.

3. Kimyasal ve Solvent Kullanımı

Ayakkabıcılık, tekstil ve plastik sektörlerinde solvent buharları, yüksek parlama noktalı kimyasallar ve yanıcı maddeler yoğun kullanılır.
Bu nedenle tehlikeli buhar birikimi riskine karşı ATEX bölge analizi yapılması zorunludur.

4. Depolama ve Lojistik Merkezlerinde Artan Patlama Tehlikesi

Gaziantep, ihracat hacmi çok yüksek bir şehir olduğundan depolama, nakliye ve ambalaj alanları da oldukça yoğundur.
Yanıcı maddelerin depolandığı bu tesislerde uygun havalandırma ve ekipman seçimi yapılmazsa patlama riski artar.

5. İlçelerde Tarım, Gıda ve Enerji Kaynaklı Riskler

Gaziantep ilçeleri de PKD açısından yüksek riskli alanlara sahiptir:

• Nizip: Zeytinyağı tesisleri, tarım depoları, kimyasallar
• Şehitkamil: OSB’ye bağlı üretim tesisleri
• Şahinbey: Atölyeler, kimyasal depolar, fırınlar
• Islahiye: Gıda üretimi ve depolama
• Nurdağı: Lojistik ve tarım tesisleri
• Oğuzeli & Karkamış: Hayvancılık tesisleri ve tahıl depoları
• Araban & Yavuzeli: Tarım depoları ve küçük üretim işletmeleri

Her ilçenin kendine özgü patlayıcı ortam türü vardır.

PKD Hazırlamamanın Cezaları

Gaziantep’te PKD hazırlamayan işletmeler, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği:

• Yüksek idari para cezaları,
• İşletmenin durdurulması,
• Denetimlerde uygunsuzluk kaydı,
• Sigorta tarafından tazminat reddi,
• Bir patlama durumunda ağır hukuki sorumluluk

taşır.

Bu nedenle PKD hazırlamamak hem ekonomik hem de hukuki açıdan büyük bir risk oluşturur.

Gaziantep ve İlçelerinde PKD Gerektiren İşletmeler

Aşağıdaki tesis ve işletmelerde PKD zorunludur:

• Akaryakıt istasyonları
• Tekstil işletmeleri
• Boyahaneler ve oto bakım atölyeleri
• Kimya tesisleri
• Plastik ve polimer fabrikaları
• Tahıl siloları, un fabrikaları
• Yem üretim tesisleri
• Baharat ve gıda üretim tesisleri
• LPG depolama/dolum tesisleri
• Enerji üretim tesisleri
• Metal işleme ve talaş oluşturan atölyeler
• Depolama ve lojistik merkezleri

Patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan her işletmede PKD zorunludur.

PKD Hazırlamanın İşletmelere Sağladığı Avantajlar

✔ 1. Patlama Riskinin Minimize Edilmesi

Doğru hazırlanan PKD, tüm risklerin bilimsel analizini sağlar.

✔ 2. Yasal Uyum ve Ceza Riskinin Önlenmesi

İşletme denetimlerde sorunsuz şekilde onay alır.

✔ 3. Çalışan Güvenliği ve Üretim Sürekliliği

Patlamaların önlenmesi, üretimin kesintiye uğramasını engeller.

✔ 4. Sigorta Avantajları

PKD bulunan işletmeler düşük risk grubunda değerlendirilir.

✔ 5. Kurumsal İtibarın Artması

Güvenilir tesisler iş ortakları tarafından daha çok tercih edilir.

Gaziantep’in İlçelerine Göre PKD Risk Profili

Şehitkamil & Şahinbey

• Kimya
• Tekstil
• Plastik
• Gıda
• Enerji
• Depolama
  En yoğun PKD gerektiren ilçelerdir.

Nizip

• Zeytin ve yağ üretimi
• Tarım depoları
• Kimyasal proses tesisleri

Islahiye & Nurdağı

• Gıda üretimi
• Depolama alanları
• Lojistik merkezleri

Oğuzeli – Karkamış – Araban – Yavuzeli

• Tahıl siloları
• Yem depoları
• Tarım-gıda tesisleri
• Hayvancılık işletmeleri

Bu ilçelerde özellikle toz patlaması riski öne çıkar.

Sonuç: Gaziantep’te Patlamadan Korunma Dokümanı Hazırlamak Bir Zorunluluktan Çok Daha Fazlasıdır

Gaziantep; Türkiye’nin en aktif sanayi, üretim ve depolama merkezlerinden biri olduğu için patlayıcı ortam riskinin en yüksek olduğu illerden biridir. Bu nedenle PKD hazırlamak işletmeler için:

✔ Yasal bir gereklilik
✔ Çalışan güvenliği için zorunluluk
✔ Üretim ve hizmet sürekliliği için kritik bir unsur
✔ Sigorta ve denetimlerde büyük avantaj
✔ Patlama riskini minimuma indiren bilimsel bir önlem

olarak öne çıkmaktadır.