Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD), patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan tüm işyerlerinde hazırlanması zorunlu olan, çalışan güvenliğini ve işletme sürekliliğini sağlayan kritik bir dokümandır. Özellikle Diyarbakır ve ilçelerinde enerji, tarım, un ve yem fabrikaları, akaryakıt istasyonları, metal işleme tesisleri, kimya depoları ve tekstil işletmelerinin yoğun olması sebebiyle PKD’nin önemi giderek artmaktadır.
Bu makalede, Diyarbakır’da PKD neden gereklidir, hangi işletmeler hazırlamak zorundadır, nasıl hazırlanır ve yerel ölçekte neden kritik öneme sahiptir sorularının tamamını uzman seviyesinde ele aldık.
✅ Patlamadan Korunma Dokümanı Nedir?
Patlamadan Korunma Dokümanı, işyerinde yanıcı gaz, buhar, toz veya kimyasal maddelerin oluşturabileceği patlayıcı ortam risklerini analiz eden, sınıflandıran ve bu risklere karşı alınacak önlemleri belirleyen teknik bir rapordur.
PKD’nin yasal dayanakları:
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik
- ATEX 137 – ATEX 153 Direktifleri
🟩 Diyarbakır ve İlçelerinde PKD Neden Bu Kadar Önemlidir?
Diyarbakır’ın sanayi yapısı ve işletme profili değerlendirildiğinde, patlayıcı ortam riski oluşturan birçok sektör bulunmaktadır. Ayrıca bölgenin iklim koşulları ve tozlu iş kollarının fazlalığı, PKD’nin önemini daha da artırmaktadır.
Diyarbakır’da PKD’nin kritik olmasının temel nedenleri:
- Tarım ve un-yem sektöründe yoğun toz patlaması riski
- Akaryakıt istasyonlarının her ilçede bulunması
- Metal, kaynak ve imalat atölyelerinde kıvılcım oluşumu
- Lojistik ve depolama tesislerinde solvent-gaz kullanımı
- Sıcak iklim sebebiyle gaz buharlaşma oranlarının yüksek olması
- Kimyasal depoları ve LPG dolum tesislerinin yoğunluğu
PKD gerektiren başlıca işletme türleri:
- Un ve yem fabrikaları
- Tahıl depolama siloları
- Akaryakıt istasyonları
- LPG otogaz istasyonları
- Kimyasal depolama alanları
- Boyahaneler, tekstil apre tesisleri
- Metal imalat ve kaynak atölyeleri
- Plastik üretim tesisleri
- Atık geri dönüşüm tesisleri
📍 Diyarbakır’ın İlçelerine Göre PKD İhtiyacı
❤️ Sur, Bağlar, Yenişehir, Kayapınar
- Sanayi işletmelerinin ve depoların yoğun olduğu bölgeler
- Un fabrikaları, metal atölyeleri ve kimyasal depolar
🍃 Ergani, Bismil, Çınar
- Tarım ve tahıl üretimi yüksek
- Yem ve un tesislerinde toz patlaması riskleri
🔧 Silvan, Çermik, Çüngüş, Eğil
- Küçük ve orta ölçekli sanayi siteleri
- LPG ve akaryakıt depolama sahaları
📦 Dicle, Hani, Kulp, Hazro, Lice
- Depolama tesisleri ve küçük imalat işletmeleri
- Patlayıcı ortam riski yüksek atölyeler
🔍 PKD Hazırlama Süreci Nasıl İşler?
Bir PKD raporu, teknik bir ekip tarafından kapsamlı bir risk analiziyle hazırlanır.
PKD hazırlama adımları:
- İşyerindeki yanıcı maddelerin tespiti
- Patlayıcı ortam oluşma ihtimalinin ve süresinin belirlenmesi
- Tehlikeli bölgelerin ATEX Zone sınıflandırması (Zone 0-1-2 / 20-21-22)
- Tutuşturucu kaynakların analiz edilmesi
- Mühendislik önlemlerinin belirlenmesi
- İş ekipmanlarının ATEX uygunluğunun kontrolü
- Acil durum, bakım ve eğitim planlarının oluşturulması
- İşverene sunulması ve çalışanlara bildirilmesi
🛡️ Diyarbakır’da PKD’nin İşletmelere Sağladığı Avantajlar
✔ Yasal uyumluluk sağlar
İş müfettişi denetimlerinde en sık sorulan belgelerden biridir.
✔ Patlama riskini en aza indirir
Özellikle tozlu ve yanıcı ortamlarda kazaların büyük çoğunluğu PKD eksikliği nedeniyle yaşanır.
✔ İş durması ve üretim kaybını engeller
Patlama sonrası oluşacak maliyetler PKD hazırlama maliyetinin yüzlerce katıdır.
✔ Sigorta süreçlerinde avantaj sağlar
Sigorta şirketleri ATEX uyumluluğu olmayan işletmelerin tazminatını reddedebilir.
✔ Çalışan güvenliğini artırır
Eğitim ve güvenlik önlemleri sayesinde iş kazaları azalır.
🏭 Diyarbakır’da PKD Hazırlatma Zorunluluğu
PKD; çalışan sayısı fark etmeksizin, patlayıcı ortam ihtimali bulunan tüm işletmeler için zorunludur.
Hazırlatmayan işletmeler için uygulanabilecek yaptırımlar:
- 6331’e göre idari para cezası
- İşletmenin durdurulması
- Sigorta kapsamı daralması
- İş kazalarında ağır hukuki sorumluluklar
📌 Sonuç: Diyarbakır’da PKD, Yasal Bir Zorunluluk Olmanın Ötesinde Hayati Bir Gerekliliktir
Diyarbakır ve ilçeleri, yapısı gereği patlayıcı ortam riski taşıyan birçok sektörü barındırmaktadır. Bu nedenle PKD hazırlatmak, yalnızca mevzuat gereği değil, işletmenin geleceği ve çalışan güvenliği açısından zorunludur.
Profesyonel, ATEX uyumlu ve denetime hazır bir PKD, işletmenin risklerini minimize eder, güvenliğini artırır ve uzun vadede maliyet avantajı sağlar.
Benzer Konular
