Sanayisi hızla gelişen Bursa; otomotiv, tekstil, gıda, kimya ve metal sektörlerinde Türkiye’nin en yoğun üretim merkezlerinden biridir. Bu sektörlerde kullanılan kimyasallar, yanıcı gazlar, buharlar ve patlayıcı tozlar ATEX kapsamında patlama riski oluşturduğu için Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hazırlamak hem yasal zorunluluk hem de çalışan güvenliği açısından kritik bir ihtiyaçtır.

Bursa merkez ilçeleri Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım başta olmak üzere, İnegöl, Gemlik, Mudanya, Gürsu, Kestel, Mustafakemalpaşa, Karacabey, Yenişehir, Orhangazi, İznik, Orhaneli, Büyükorhan ve Harmancık gibi sanayi yoğun tüm bölgelerde PKD denetimleri giderek sıklaşmaktadır.

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) Nedir?

PKD, işletmelerde bulunabilecek patlayıcı ortamların analiz edilmesi, tehlikeli bölgelerin sınıflandırılması, risklerin değerlendirilmesi ve korunma önlemlerinin belirlenmesi için hazırlanan teknik dokümandır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik gereğince tüm işletmeler tarafından hazırlanması zorunludur.

PKD aşağıdaki başlıkları kapsar:

• Patlayıcı ortam oluşabilecek alanların zone sınıflandırması
• Kullanılan kimyasal ve maddelerin yanıcılık/patlayıcılık özellikleri
• Ateşleme kaynaklarının tespiti
• Mühendislik ve organizasyonel önlemler
• Acil durum planları
• Teknik çizimler ve ekipman uygunluğu (ATEX sertifikası)

Bursa ve İlçelerinde PKD’nin Zorunlu Olduğu İşletmeler

Bursa’nın üretim çeşitliliği nedeniyle birçok sektörde PKD zorunludur:

PKD Gerektiren Başlıca Sektörler

• Otomotiv yan sanayi ve boya uygulama tesisleri
• Tekstil fabrikaları, iplik ve boya üretimi
• Un, yem, tahıl depoları (patlayıcı toz riski)
• Kimya üretim ve depolama tesisleri
• Gıda üretim tesisleri
• LPG, doğal gaz kullanılan işletmeler
• Metal işleme, kaplama ve kaynak yapılan alanlar
• Boya, tiner, solvent kullanılan tüm imalathaneler

Bursa’da özellikle Nilüfer Organize Sanayi, Demirtaş OSB, İnegöl OSB, Gemlik Serbest Bölge gibi sanayi bölgelerinde PKD denetimleri belediye ve Çalışma Bakanlığı tarafından yoğun şekilde yürütülmektedir.

PKD Hazırlamanın İşletmelere Sağladığı Avantajlar

1. Yasal Ceza ve İşletme Durdurma Riskinin Önüne Geçer

PKD bulunmayan işletmelerde yüksek tutarlı idari para cezaları uygulanır. Tehlike büyükse üretim durdurma kararı verilebilir.

2. Patlama ve Yangın Risklerini Minimuma İndirir

Yanıcı gaz, buhar ve tozlar analiz edilerek tehlikeli bölgeler bilimsel olarak belirlenir. Bu da olası patlamaların önüne geçer.

3. Sigorta Süreçlerinde Avantaj Sağlar

Sigorta şirketleri PKD’nin varlığını talep eder. PKD’si olan işletmeler daha uygun poliçe primlerinden yararlanabilir.

4. Çalışan Güvenliğini Maksimuma Çıkarır

Patlama riski yüksek alanlarda çalışanlar için özel önlemler uygulanır.

5. Üretim Sürekliliği ve Maliyet Tasarrufu Sağlar

Beklenmedik bir patlama işletmeler için milyonlarca liralık kayıp anlamına gelir. PKD, riskleri önceden tespit ederek maliyetleri düşürür.

Bursa’da PKD Nasıl Hazırlanır? Adım Adım Süreç

1. İşletme Ziyareti ve Tehlike Analizi

Tesisin tüm alanları yerinde incelenir ve yanıcı/patlayıcı maddeler belirlenir.

2. Tehlikeli Bölge (Zone) Sınıflandırması

ATEX standardına göre Zone 0, 1, 2 veya Zone 20, 21, 22 alanları belirlenir.

3. Ateşleme Kaynakları Analizi

Elektrik, statik, mekanik kıvılcım, sıcak yüzey vb. tüm olası tetikleyiciler incelenir.

4. Mühendislik ve Organizasyon Önlemlerinin Belirlenmesi

Havalandırma, ekipman seçimi, topraklama, sıcak çalışma izinleri vb. düzenlenir.

5. ATEX Uyum Kontrolü

Tüm ekipmanların uygunluk belgeleri incelenir.

6. PKD Raporunun Oluşturulması

Teknik çizimler, risk değerlendirmesi, zon planları ve alınması gereken önlemler dokümanda bir araya getirilir.

Bursa ve İlçelerinde PKD Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Uzman ekibin ATEX eğitimi olmalı
• Mühendislik altyapısı güçlü olmalı
• Bursa ilindeki sektörlere hakim bir ekip olmalı
• Sadece rapor değil, denetim + danışmanlık sunulmalı
• İşletmeye özel, sahaya uygun PKD hazırlanmalı

Standart raporlar Google’da bulunan hazır şablonlarla değil, her işletmeye özel teknik analizlerle hazırlanmalıdır. Bu, denetimlerde başarıyı belirleyen en önemli kriterdir.

Sonuç: Bursa’da PKD Hazırlamak Bir Zorunluluk Değil, Bir Güvenlik Yatırımıdır

Bursa’nın yoğun sanayi yapısı göz önüne alındığında PKD, yalnızca yasal bir gereklilik değil; işletmelerin güvenliği, çalışan sağlığı ve üretim sürekliliği açısından vazgeçilmez bir belgedir. Bursa ve ilçelerinde faaliyet gösteren tüm işletmeler için Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlatmak, riskleri azaltmanın en etkili yoludur.